Χάρι Μούλις (1927-2010)

harry_mulisch
Standard

Χτες το απόγευμα το Ολλανδικό κρατικό teletext ανακοίνωσε το θάνατο του Χάρι Μούλις, για να αφαιρέσει το νέο λίγη ώρα μετά, κάνοντας άλλα μέσα να το ειρωνευτούν για το λάθος του. Ως γνωστό, όλα τα μεγάλα ΜΜΕ έχουν έτοιμες νεκρολογίες σημαντικών ανθρώπων κάποιας ηλικίας, άρα υπήρχε όντως η πιθανότητα το νέο να βγήκε στον αέρα από αβλεψία.

Λίγες ώρες αργότερα όμως, το άσχημο νέο επιβεβαιώθηκε. Ο Μούλις ήταν ήδη 83 χρονών και πάλευε με τον καρκίνο, οπότε από μια άποψη το γεγονός του θανάτου του δε θα έπρεπε να προκαλέσει την έκπληξη και την οδύνη που προκάλεσε στην Ολλανδική επικράτεια.

Από την άλλη, ο Μούλις ήταν η ζωντανή απόδειξη του ανθρώπου που μένει πάντα νέος. Ο ίδιος είχε πει πρόσφατα ότι ακόμα και τώρα που έβλεπε στον καθρέφτη τα σημάδια του γήρατος, εξακολουθούσε να αισθάνεται δεκαεφτά χρονών. Η ζωντάνια και το σπινθηροβόλο βλέμμα που τον διέκριναν συνηγορούσαν περί αυτού.

Ο Μούλις συγκαταλέγεται ανάμεσα στους «μεγάλους τρεις» της Ολλανδικής λογοτεχνίας (να διευκρινήσουμε εδώ ότι ο Ούγκο Κλάους μένει εκτός της συγκεκριμένης τριάδας, λόγω Βέλγικης καταγωγής). Οι άλλοι δυο είναι οι Willem Frederik Hermans και ο Gerard Reve.

Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος τον βρίσκει στη γενέτειρά του Χάαρλεμ με τον πατέρα του, ο οποίος είχε στο μεταξύ χωρίσει με τη μητέρα του. Ο πατέρας του συνεργάστηκε με τους Γερμανούς, ενώ το σόι από τη μεριά της (Εβραίας) μητέρας του, ξεκληρίστηκε από τους Ναζί. Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος θα παραμείνει ένα από τα κύρια θέματα των βιβλίων του.

Με πιο γνωστό το De aanslag (Η απόπειρα), το οποίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1986, κερδίζοντας το Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας.  Παρόλο που παραμένει το πιο δημοφιλές βιβλίο του μέχρι σήμερα, το (επίσης γυρισμένο σε ταινία) Η ανακάλυψη του Ουρανού ήταν εκείνο που εκτόξευσε τη δημοτικότητά του και τον καθιέρωσε και εκτός Ολλανδίας.

Στη διάρκεια της ζωής του κέρδισε διάφορα βραβεία και διακρίσεις, αλλά κυρίως κέρδισε το σεβασμό και την αγάπη του αναγνωστικού κοινού. Η ακατάβλητη ιδιοσυγκρασία του και ο σχεδόν παιδικός ενθουσιασμός με τον οποίο κατοικούσε το λογοτεχνικό του σύμπαν καταγράφτηκαν και σ” ένα εξαιρετικό επεισόδιο της Ελληνικής σειράς Οι κεραίες της εποχής μας, αφιερωμένο σ” αυτόν.

Εκτός από φίλους είχε και μερικούς εχθρούς, οι οποίοι δεν μπορούσαν να ανεχτούν την αλαζονεία που θεωρούσαν ότι τον διέκρινε. Αλλά πιθανότατα και το γεγονός ότι κινούταν έξω από τις συμβάσεις του μέσου «διανοούμενου» συγγραφέα.

«Ένα κουτί γάλα, ένα κιλό μήλα κι ένα κουτί αυγά»: έτσι άρχισε το λόγο που εκφώνησε το 2007 όταν έγινε επίτιμος διδάκτορας του πανεπιστημίου του Άμστερνταμ. Η σύντροφός του είχε μπερδέψει τις σημειώσεις του με τη λίστα για τα ψώνια, χωρίς όμως αυτό να σταθεί εμπόδιο για την ομιλία του.

Με εφτά μεταφρασμένα βιβλία, είναι ένας από τους πιο μεταφρασμένους Ολλανδούς συγγραφείς στα Ελληνικά.  Δυστυχώς κάποια από αυτά (συμπεριλαμβανομένης και της Ανακάλυψης του Ουρανού) έχουν εξαντληθεί ή είναι δυσεύρετα. Ελπίζουμε ότι η άχαρη αφορμή του θανάτου του και η διεθνής συγκίνηση που αυτή προκάλεσε, να αποτελέσουν ένα έναυσμα και για επανακδόσεις στα Ελληνικά των κυριότερων έργων του.

Διαβάστε εδώ τις αναμνήσεις της μεταφράστριας Ινώς Βαν Ντάικ-Μπαλτά από τη γνωριμία της με τον συγγραφέα και άνθρωπο Μούλις

Κύρια πηγή βιογραφικών στοιχείων: Volkskrant