Ο μύλος και ο σταυρός

Ο μύλος και ο σταυρός
Standard

Ας αρχίσουμε από τα ελαττώματα: η πολωνοσουηδική παραγωγή «O μύλος και ο σταυρός» δεν έχει το πιο ευρηματικό σενάριο, τις πιο αναπάντεχες ανατροπές ή την πιο ευφυή αφηγηματική γραμμή και -παρά την αψεγάδιαστη παρουσία ηθοποιών όπως η Charlotte Rambling και ο διεθνούς φήμης Ολλανδός Rutger Hauer, εδώ δεν θα βρείτε κανένα από τα αποκαλούμενα «ρεσιτάλ ηθοποιίας».

Αυτά όμως σε καμία περίπτωση δεν κάνουν την ταινία λιγότερο ελκυστική μια και η μαγεία της δεν έγκειται στα (έτσι κι αλλιώς) λιγοστά λόγια αλλά στις εικόνες: πρόκειται για μια εξαιρετικής σύλληψης οπτικοποίηση/δραματοποίηση του πίνακα του Φλαμανδού ζωγράφου Pieter Bruegel (Πίτερ Μπρέχελ, ή Μπρίγκελ όπως συνηθίζουμε να τον αποκαλούμε στα Ελληνικά) «Δρόμος προς τον Γολγοθά« (γνωστού και ως «Ο Χριστός φέρων τον σταυρό»).

Ο μύλος και ο σταυρός

Η ταινία  κάνει πραγματικότητα το κρυφό όνειρο αρκετών επισκεπτών μουσείου: να βρεθούν μέσα στον αγαπημένο τους πίνακα.

Η βία της ισπανικής κατοχής στην Φλάνδρα του 1564 και η προσπάθεια επιβολής της καθολικής πίστης στους οπαδούς του Λούθηρου εκδηλωνόταν και με δημόσιες εκτελέσεις. Ο Μπρέχελ αναφέρεται σ” αυτήν ακριβώς την βία, τοποθετώντας την πορεία του Χριστού με τον σταυρό σ” ένα φλαμανδικό τοπίο και «ντύνοντας» τις φιγούρες του πίνακα με κοστούμια της εποχής του.

Οι περίπου 500 αριστουργηματικά τοποθετημένες φιγούρες οδηγούν με μαεστρία το μάτι του θεατή σε απεικονίσεις διαφόρων πλευρών του θείου δράματος (το μητρικό πένθος,  η εκτέλεση των δύο ληστών, ο περαστικός που υποχρεώνεται να βοηθήσει τον Χριστό με το κουβάλημα του σταυρού).

Η ταινία του Λεχ Μαγιέφσκι καταφέρνει να δημιουργήσει μια μαγευτική τρίτη διάσταση ξεδιπλώνοντας την διττή όψη της ιστορίας του πίνακα: τόσο αυτής που ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια του θεατή, αλλά και αυτής που τον περιλαμβάνει. Το τελευταίο επιτυγχάνεται με την παρουσία στην ταινία του ζωγράφου επί τω έργω (κυριολεκτικά και μεταφορικά). Οι συζητήσεις του Μπρέχελ με τον φιλότεχνο έμπορο της Αμβέρσας Niclaes Jonghelinck, αποκαλύπτουν τις ιστορικές και θρησκευτικές προεκτάσεις του πίνακα.

Πάνω και πέρα από το πλήθος που ακολουθεί τους μελλοθάνατους στην πορεία τους προς τον κρανίου τόπο, δεσπόζει ο μύλος και ο μυλωνάς, σε έναν ευθύ παραλληλισμό με έναν Θεό που μπορεί να βλέπει τα πάντα αλλά τελικά είναι ορατός μόνο από τον ζωγράφο, ο οποίος με την σειρά του είναι ορατός από τον θεατή (τόσο της ταινίας όσο και του πίνακα).

Μέσα από αριστουργηματικές εικόνες και εφέ, η ρεαλιστική αναπαράσταση του πίνακα αναδεικνύει την μαγική του διάσταση. Με άλλα λόγια, όταν δεις αυτή την ταινία, μετά δεν γίνεται να ξανακοιτάξεις αυτόν (και όχι μόνο) τον πίνακα με τα ίδια μάτια.

Δείτε εδώ μια μεγαλύτερη και πιο λεπτομερή φωτογραφία του πίνακα.