Η ποίηση σαν μουσική και σοβαρό παιχνίδι

Το εξώφυλλο της πρόσφατης ποιητικής συλλογής της Hélène Gelèns

ΕΚΤΑΤΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Η ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΔΕ ΘΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΕΙ! ΜΟΛΙΣ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ, ΘΑ ΣΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥΜΕ.

Ο τίτλος της παρούσας ανάρτησης είναι και ο τίτλος της ποιητικής βραδιάς που διοργανώνει το Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών την ερχόμενη Πέμπτη. Πρωταγωνίστρια της βραδιάς θα είναι η Hélène Gelèns, μια από τις πιο πολλά υποσχόμενες νέες φωνές της Ολλανδικής ποίησης.

Σύντομα θα επανέλθουμε με ένα αναλυτικό αφιέρωμα στην πολύ καλή αυτή ποιήτρια. ~~Για την ώρα, θα δώσουμε τις συντεταγμένες αυτής της ενδιαφέρουσας εκδήλωσης.~~

Θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 27 Μαΐου 2010, στις 19:30, στο Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών, Μακρή 11 στην Αθήνα και θα είναι στα Ολλανδικά. Η ποιήτρια θα αναγνώσει ποιήματά της και θα μιλήσει για τον τρόπο με τον οποίο αυτά δημιουργούνται. Μετά το πέρας της εκδήλωσης, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά την Gelèns.

Εκτός συνόρων, #7 (μέρος Β)

Κυνήγι στα φαντάσματα της λιτότητας, η γενιά Χ στο ακαδημαϊκό αρχείο και ένα όπλο μαζικής διδασκαλίας: στην εβδομαδιαία στήλη του taal.gr με αξιοσημείωτες και αξιοπερίεργες λογοτεχνικές ειδήσεις απ’ όλον τον κόσμο.

Τα τελευταία χρόνια, ως γνωστόν, οι πολιτικοί όλο και ελαττώνουν τη ροή δημόσιου χρήματος σε ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς χώρους που θεωρούνται μη επικερδείς -σύμφωνα με τα τρέχοντα τεχνοκρατικά και επιχειρηματικά πρότυπα πάντα. Αυτό το κατάλαβαν με οδυνηρό τρόπο και οι δημόσιες βιβλιοθήκες της Νέας Υόρκης, όταν αποφασίστηκε να κοπούν δραστικά οι προϋπολογισμοί τους. Η αντίδρασή τους ήταν άμεση και με πολύ χιούμορ: δείτε εδώ το βίντεο που γύρισαν κατά των φαντασμάτων της λιτότητας, εμπνευσμένο από τη θρυλική ταινία Ghostbusters.

Στο πανεπιστήμιο της βρετανικής Κολούμπια δώρησε το αρχείο του ο γνωστός συγγραφέας της γενιάς Χ, Ντάγκλας Κόπλαντ. Πρόκειται για εβδομήντα δύο κουτιά γεμάτα υλικό, σύμφωνα με τον ίδιο τον συγγραφέα. Σε μια συνέντευξη που έδωσε με αφορμή το γεγονός, ο Κόπλαντ αγγίζει και το καυτό θέμα της αρχειοθέτησης παρόμοιων ψηφιακών αρχείων και συλλογών, κάτι που πιστεύουμε ότι θα απασχολεί τους ερευνητές όλο και πιο πολύ στο μέλλον.

Στο εξαίρετο και βραβευμένο διαδικτυακό λογοτεχνικό περιοδικό De Papieren Man, διαβάσαμε για το «Όπλο Μαζικής Διδασκαλίας» του Αργεντίνου καλλιτέχνη Raul Lemesoff. Ο Lemesoff μετέτρεψε ένα παλιό όχημα, συνδυασμό φορτηγού με τανκ, σε κινούμενη βιβλιοθήκη που μοιράζει το περιεχόμενό της δωρεάν στις γειτονιές που επισκέπτεται. Το όχημα ήταν ένα από εκείνα που χρησιμοποιούσε η επάρατη δικτατορία του Βιντέλα. Μ” αυτόν τον τρόπο, ο Lemesoff θέλει να στείλει ένα μήνυμα παιδείας και ειρήνης διαμέσου της λογοτεχνίας. Δείτε εδώ το σχετικό βίντεο.

Το φεστιβάλ του Ρότερνταμ

Όταν κάποιος ακούει «φεστιβάλ του Ρότερνταμ», το μυαλό του πάει στον κινηματογράφο. Εμείς όμως έχουμε στραμμένη την προσοχή μας στο φετινό Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης («Poetry International«), που θα διεξαχθεί στην ίδια πόλη από τις 11 μέχρι τις 18 Ιουνίου. Ο θεσμός μετράει ήδη σαράντα χρόνια κι αποτελεί ένα πανηγύρι της ποίησης που φέρνει κοντά λογοτέχνες και αναγνώστες απ” όλον τον κόσμο. Σ” αυτή την σελίδα μπορείτε να δείτε τους ποιητές που θα συμμετάσχουν στη φετινή διοργάνωση. Από τη Λιθουανία μέχρι το Μαρόκο κι από την Ιαπωνία μέχρι το Περού, ένα γεμάτο πρόγραμμα υπόσχεται ενδιαφέρουσες ανταλλαγές ιδεών. Αν σκοπεύετε να επισκεφτείτε την περιοχή εκείνη την περίοδο, τώρα έχετε έναν παραπάνω λόγο να το κάνετε.

Κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ, το taal.gr θα σας ενημερώνει για τις ολλανδικές και φλαμανδικές συμμετοχές του, αλλά και για διαδικτυακά δρώμενα που σχετίζονται μ” αυτό. Γιατί η ποίηση, πάνω απ” όλα, δεν περιορίζεται από σύνορα.

Το καλύτερο ολλανδικό μυθιστόρημα

«Max Havelaar» (Μαξ Χάβελααρ): εκτός Ολλανδίας, το όνομα δε λέει ίσως κάτι στον μέσο αναγνώστη. Σε κάποιους, θα φέρει στο νου την ολλανδική μάρκα καφέ μιας εταιρείας που παράγει τα προϊόντα της με «έντιμους τρόπους» φροντίζοντας να αποδίδει τα δέοντα στους καφεπαραγωγούς, χωρίς να τους εκμεταλλεύεται.

Για τους Ολλανδούς όμως, «Μαξ Χάβελααρ» είναι και παραμένει το όνομα του θεωρούμενου ως το καλύτερο μυθιστόρημα γραμμένο στη γλώσσα τους. Εκδόθηκε το 1860 και για το περιεχόμενό του ενδεικτικός είναι ο υπότιτλος: «οι δημοπρασίες καφέ της Ολλανδικής Εταιρίας των Ανατολικών Ινδιών». Το βιβλίο διαδραματίζεται στην Ιάβα, η οποία εκείνη την περίοδο ήταν ολλανδική αποικία. Εκεί, ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου (Μαξ Χάβελααρ), παλεύει ενάντια στην εκτεταμένη διαφθορά που ήταν αποτέλεσμα της αποικιοκρατικής πολιτικής των ολλανδικών επιδοτήσεων για την παραγωγή καφέ.

Ο αντίκτυπος του βιβλίου ήταν τόσο μεγάλος, που οδήγησε σε ουσιαστικές αλλαγές στην πολιτική των Ολλανδών για τη διόρθωση της κατάστασης. Αναλυτές υποστηρίζουν ότι αυτό το βιβλίο ενέπνευσε και το κίνημα ανεξαρτησίας της νήσου κατά των αποικιοκρατών. Το περιεχόμενο και τα μηνύματά του παραμένουν επίκαιρα ακόμα και σήμερα και ο χαρακτηρισμός «ένα από τα σημαντικότερα βιβλία της Ευρωπαϊκής γραμματείας» δεν έχει ξεθωριάσει.

Το πραγματικό όνομα του συγγραφέα είναι Eduard Douwes Dekker, αλλά έμεινε γνωστός με το όνομα Μουλτατούλι (Multatuli). Με ένα μουσείο κι ένα ίδρυμα αφιερωμένο στο έργο και την κληρονομιά του, οι Ολλανδοί εκπληρώνουν το χρέος των απογόνων προς τον σημαντικότατο λογοτέχνη. Φέτος μάλιστα είναι μια ξεχωριστή χρονιά, μια και συμπληρώνονται 150 χρόνια από την έκδοση του «Μαξ Χάβελααρ», γεγονός που γιορτάζεται με πληθώρα εκδηλώσεων και εκδόσεων.

Το βιβλίο έχει μεταφραστεί σε δεκάδες γλώσσες, αλλά όχι στα Ελληνικά. Το ενδιαφέρον νέο που «ψαρέψαμε» από τα αρχεία της έγκυρης ολλανδικής εφημερίδας NRC είναι ότι το 2007, στα πλαίσια της Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, ανακοινώθηκε ότι το έργο του Μουλτατούλι μεταφράζεται στα Ελληνικά. Δυστυχώς, απ” όσο ξέρουμε αλλά και από τη βάση της biblionet, η πληροφορία αυτή δεν επιβεβαιώνεται. Ελπίζουμε να ανακοινωθεί σύντομα κάτι σχετικό από κάποιον Έλληνα εκδότη.

Μέχρι τότε, μπορείτε να διαβάσετε (χωρίς κόστος) το βιβλίο στο κομπιούτερ σας ή την ηλεκτρονική αναγνωστική σας συσκευή: τόσο στα Ολλανδικά όσο και σε μια (παλιά) αγγλική μετάφραση.

Εκτός συνόρων, #7

Πόσο κοστίζει ένας στίχος, πώς να κριτικάρεις ένα έργο που δεν έχεις δει και ποιο περιοδικό του Μαρόκου επιδοτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση: στην εβδομαδιαία στήλη του taal.gr με αξιοσημείωτες και αξιοπερίεργες λογοτεχνικές ειδήσεις απ” όλον τον κόσμο.

Η χρήση υλικού από τρίτους σ” ένα δημοσιευμένο βιβλίο μπορεί να ικανοποιεί την έμπνευση του συγγραφέα, αλλά όχι πάντα και τον κάτοχο των πνευματικών δικαιωμάτων. Αυτό είχε την ευκαιρία να διαπιστώσει από πρώτο χέρι ο συγγραφέας και ποιητής Μπλέικ Μόρρισον όταν αποφάσισε να χρησιμοποιήσει στίχους γνωστών ποπ τραγουδιών για το καινούριο του βιβλίο. Με γλαφυρό τρόπο, ο Μόρρισον αποκαλύπτει στον Guardian το τσουχτερό αντίτιμο της επιλογής του.

Μπορεί να έχει περάσει η κινηματογραφική μόδα του «Άβαταρ«, αλλά πριν μερικές εβδομάδες ξαναδιαβάσαμε με άλλο μάτι την (πολύ ενδιαφέρουσα όντως) κριτική του Σλάβοϊ Ζίζεκ για το Βρετανικό περιοδικό New Statesman. Ο λόγος; Σε μια συνέντευξή του στο γαλλικό περιοδικό Cahiers du Cinema, ο Ζίζεκ παραδέχεται ότι δεν είδε καν την ταινία, παρά μόνο κάποια αποσπάσματά της. Αυτά όμως ήταν αρκετά για να γράψει μια κριτική δείχνοντας έμπρακτα την πίστη του όχι στην πραγματικότητα, αλλά στη Χεγκελιανή Ιδέα.

Ονομάζεται Μlithy και δεν είναι το πρώτο μουσουλμανικό περιοδικό για τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων. Είχε προηγηθεί το Ιντερνετικό Bekhsoos από το Λίβανο. Το Mlithy είναι έντυπο, κυκλοφορεί στο Μαρόκο με την μερική αρωγή κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κυκλοφορία του οδήγησε σε αντιδράσεις από τους συντηρητικούς Μουσουλμάνους, ακριβώς όπως και η επερχόμενη συναυλία του Elton John στη χώρα, για παρόμοιους ομοφοβικούς λόγους.

Η χαρά του αρχειοθέτη

Κανείς από τους επισκέπτες του Άμστερνταμ δε γίνεται να αποφύγει τα τριγωνικά πακετάκια με τα σουβενίρ από το δημοφιλέστατο μουσείο Βαν Γκογκ: και να μην τα αγοράσεις, βλέπεις να τα κουβαλούν οι περισσότεροι τουρίστες. Πέρα από ζωγράφος, ο Βαν Γκογκ ήταν όμως και δεινός επιστολογράφος. Πρόσφατα, όλες οι επιστολές του δημοσιεύτηκαν στο Ίντερνετ, σε μια ιστοσελίδα που αποτελεί ένα εκπληκτικό παράδειγμα για το πώς το συγκεκριμένο μέσο μπορεί να αναδείξει το υλικό του με τρόπους που οι συμβατικές δημοσιεύσεις δεν μπορούν.

Έτσι, σ” αυτήν την ιστοσελίδα, οι επισκέπτες μπορούν να βρουν όλες τις επιστολές του Βαν Γκογκ σε ψηφιακά αντίγραφα των πρωτότυπων, αλλά και σε μια εξαντλητική παράθεση των κειμένων, περιλαμβανομένων και μεταφράσεών τους στα Αγγλικά. Ένας θησαυρός για κάθε ερευνητή, ένα υπόδειγμα για παρόμοιες προσπάθειες αλλά κι ένα έργο που παρά την άκρως ψηφιακή του φύση, μας φέρνει σ” επαφή με τις χάρες μιας χαμένης τέχνης.

Για τους εραστές του χαρτιού, υπάρχει (σε διάφορες γλώσσες) και μια έντυπη πολύτομη και προσεγμένη έκδοση με πάνω από 2.000 σελίδες. Παρόλο που η τιμή της την προορίζει για τις βιβλιοθήκες, τα ερευνητικά κέντρα και τα μουσεία, αποτελεί ένα γεγονός που και ο απλός αναγνώστης δεν μπορεί να προσπεράσει. Η έντυπη έκδοση έλαβε το έγκριτο ολλανδικό βραβείο των βιβλιοπωλών, η δε ψηφιακή κατέληξε στη λίστα των λεγόμενων “laureates” των βραβείων κληρονομιάς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Nescio – the Nits

( -Εσείς σε ποια γλώσσα ονειρεύεστε; ρωτάει κάποιος το μετανάστη, μη ξέροντας ότι αυτή ακριβώς είναι η ερώτηση που τρέμει περισσότερο.) Για όσους δεν μπόρεσαν να αποφύγουν την τηλεοπτική θητεία στις πολεμικές ταινίες του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, η γέφυρα που υπερίπταται του ποταμού Waal στο ύψος του Ναϊμέχεν, είναι μια γέφυρα πιο μετά («one bridge too far») ή πιο πριν – ανάλογα με το αν γυρίζεις ή όχι την πλάτη στο Άρνεμ. Για όσους βιβλιοφάγους ονειρεύονται στα Ολλανδικά όμως, τούτη είναι η γέφυρα στην οποία τέλειωσε τη ζωή του ο Japi, όταν και το τελευταίο μποέμικο όνειρό του έσβησε με το θάνατο της αγαπημένης του. Ο Japi είναι ο ήρωας της ιστορίας De Uitvreter – γραμμένη από το Νέσκιο, που κέρδισε τα προς το ζην με τις επιχειρήσεις του και την μετά θάνατο ζωή με ένα μάτσο εξαιρετικά διηγήματα. Πρώτη δημοσίευση: «Μουσική και λογοτεχνία», στο MiC.gr

Ruud van Empel

«Ο Ρουντ βαν Έμπελ είναι γεννήθηκε το 1958 στην πόλη Breda της Ολλανδίας. Φοίτησε γραφιστική στη σχολή καλών τεχνών «Sint Joost Breda» (1976-1981). Τον κέρδισε όμως η τέχνη και μέσω της τεχνικής cibachrome κατάφερε να διακριθεί, δημιουργώντας πολλά πρωτότυπα έργα τα οποία εκτίθενται σε όλο τον κόσμο.»

Στο πολύ καλό περιοδικό Asante μπορείτε να διαβάσετε μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη του βαν Έμπελ στην Βασιλική Τζούδα.

Εκτός συνόρων, #6

Παρέα με τον αγαπημένο μας συγγραφέα, ακροδεξιές ατασθαλίες και εκατοντάδες χιλιάδες μαθητές που αγαπούν την ποίηση. Στην εβδομαδιαία στήλη του taal.gr με αξιοσημείωτα και αξιοπερίεργα λογοτεχνικά νέα απ’ όλο τον κόσμο.

Όσοι τυχεροί βρεθούν στο Άμστερνταμ από τις 13 μέχρι τις 16 Μαΐου, μπορούν να γιορτάσουν τα εβδομηντάχρονα του σπουδαίου Νοτιοαφρικανού Νομπελίστα J.M.Coetzee (Κούτσι, σύμφωνα με την ατυχή μεταγραφή του ονόματός του στα Ελληνικά). Στον πολιτιστικό χώρο balie, πλήθος συγγραφέων και καλλιτεχνών θα αποτίσουν φόρο τιμής στον Coetzee, ενώ και ο ίδιος ο συγγραφέας θα είναι παρών, σε μια από τις σπάνιες δημόσιες εμφανίσεις του. Κινηματογραφικές και θεατρικές παραστάσεις καθώς και εικαστικές εκθέσεις εμπνευσμένες από το έργο του, συμπληρώνουν το πρόγραμμα των εκδηλώσεων.

Άλλη μια νομπελίστρια συγγραφέας, η Αυστριακή Ελφρίντε Γέλινεκ, ετοιμάζει ένα θεατρικό έργο με τίτλο “Winterreise” (χειμωνιάτικο ταξίδι) και θέμα το μεγάλο σκάνδαλο της τράπεζας Hypo. Πρόκειται για τον χρηματισμό του εκλιπόντος ακροδεξιού ηγέτη Γεργκ Χάιντερ και του κόμματός του με αδιαφανείς μεθόδους και πρόσχημα την οικονομική «εξυγίανση» της περιοχής όπου ήταν κυβερνήτης. Άλλη μια ευκαιρία για την Γέλινεκ για να ξεσκεπάσει ένα ακόμα από τα πολλά πρόσωπα της εκμετάλλευσης και της υποκρισίας στην πατρίδα της.

Εκατοντάδες χιλιάδες μαθητών συρρέουν σε ποιητικά δρώμενα κι άλλοι τόσοι σπεύδουν να απομνημονεύσουν και να απαγγείλουν ποίηση. Όνειρο θερινής νύχτας; Όχι στις ΗΠΑ, όπου η διοργάνωση Poetry Out Loud γνωρίζει απρόσμενη επιτυχία, καθώς μέσα από διαγωνισμούς απαγγελίας και τα απαραίτητα βραβεία για κίνητρο, κατάφερε να δημιουργήσει ένα ρεύμα ποίησης στα σχολεία. Δείτε και το πολύ καλό ρεπορτάζ του BBC.

taal.gr

Ολλανδόφωνη ποίηση και πεζογραφία

Author: Νάντια Πούλου