Εκτός συνόρων, #8

mark_twain
Standard

Το ερχόμενο Νοέμβριο θα δημοσιευτεί το πρώτο μέρος της αυτοβιογραφίας του πασίγνωστου συγγραφέα Μαρκ Τουέιν. Όχι, δεν πρόκειται για κάποιο χαμένο χειρόγραφο που ανακαλύφθηκε πρόσφατα. Ο ίδιος ο συγγραφέας είχε ζητήσει μέσω της διαθήκης του να μην δημοσιευθούν οι σχετικές (χιλιάδες) σελίδες πριν περάσουν εκατό χρόνια από το θάνατό του. Οι φήμες λένε ότι αυτό σχετίζεται με το γεγονός ότι ο Τουέιν στην αυτοβιογραφία του τα λέει χύμα και τσουβαλάτα σε όλους.


Τον περασμένο Μάιο κυκλοφόρησε στην Αργεντινή και σε περιορισμένα αντίτυπα ένα φυλλάδιο με ένα μέχρι τότε ανέκδοτο κείμενο του Μπόρχες. Το ολιγοσέλιδο χειρόγραφο ανακάλυψε ένας ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Ώστιν και το πιο πιθανό είναι ότι αποτελούσε την αρχή μιας μεγαλύτερης πλοκής που είχε στο μυαλό του ο μεγάλος συγγραφέας.


Τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, αναμένεται να κυκλοφορήσει το καινούριο βιβλίο του Γάλλου συγγραφέα Μισέλ Ουελμπέκ. Η πρώτη έκδοση θα τυπωθεί σε 100.000 αντίτυπα. Είναι το πρώτο του μυθιστόρημα μετά το τελευταίο του βιβλίο στο οποίο έρχεται σε μια γόνιμη αντιπαράθεση με τον γνωστό φιλόσοφο Μπερνάρ – Ανρί Λεβύ.


Photo Michel Houellebecq by Mariusz Kubik

Το εισιτήριό μου κι ένα βιβλίο

schiphol_sign
Standard

«Προς τη βιβλιοθήκη»: Πλέον οι ταξιδιώτες που διέρχονται από το αεροδρόμιο Σχίπχολ του Άμστερνταμ, θα μπορούν να ακολουθούν τη σχετική πινακίδα.  Διότι το Σχίπχολ θα είναι σε λίγο καιρό το πρώτο αεροδρόμιο του κόσμου με δικιά του δημόσια βιβλιοθήκη, σύμφωνα με ανακοίνωση του Ολλανδικού υπουργείου Πολιτισμού.

Στη βιβλιοθήκη οι ταξιδιώτες θα μπορούν να ξεφυλλίζουν και να διαβάζουν βιβλία σχετικά με την ολλανδική κουλτούρα, αλλά και δημιουργίες γνωστών Ολλανδών συγγραφέων.

Δυστυχώς δεν πρόκειται για δανειστική βιβλιοθήκη, αλλά σε κάθε περίπτωση είναι μια εξαιρετική πρωτοβουλία και κάνει το ήδη φιλικό αεροδρόμιο ακόμα πιο ελκυστικό προορισμό για τους απανταχού βιβλιόφιλους.

Μεταπτυχιακό λογοτεχνικής μετάφρασης

universiteit_van_franeker
Standard

Στην Ολλανδία και το Βέλγιο, ο κλάδος των μεταφραστών αντιμετωπίζει σίγουρα τα ίδια, αν όχι περισσότερα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και οι Έλληνες. Στην ουσία πρόκειται για προβλήματα παρόμοια σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες: μεγάλος ανταγωνισμός, εμπορευματοποίηση σε κόστος της ποιότητας, επιλογές με βάση το χρήμα κι όχι κάποια λογοτεχνικά κίνητρα.

Σε αντίθεση με εμάς όμως, οι μεταφραστές στα Ολλανδικά και Φλαμανδικά, ξεκίνησαν από μόνοι τους μια συζήτηση για το παρόν και -κυρίως- το μέλλον του κλάδου, όπως σας είχαμε ενημερώσει εδώ. Μια αξιοσημείωτη κίνηση, με σκοπό να προλάβει μελλοντικές de facto επιλογές ερήμην τους. Η συζήτηση δεν είναι ένα άλλο ομφαλοσκοπικό εύρημα κάποιου κλάδου, αλλά μια καλά προδιαγεγραμμένη σειρά συναντήσεων, ερευνών κλπ. που επισημοποιείται από την παρουσία και τη δέσμευση των εκδοτών και εκπροσώπων της κυβέρνησης που συμμετέχουν ασμένως σ” αυτή. Υπάρχει μάλιστα και μια πολύ καλή ιστοσελίδα (στα Ολλανδικά) που με διαφάνεια προβαίνει σε όλες τις σχετικές ανακοινώσεις και ενημερώσεις.

Από αυτή τη σελίδα μαθαίνουμε ότι και στην Ολλανδία πλέον υπάρχουν πολλοί μεταφραστές και γίνεται όλο και πιο δύσκολο να τεθούν κάποια όρια ποιότητας και να τηρηθούν τα προσχήματα βιωσιμότητας του κλάδου. Όλα αυτά σαν αποτέλεσμα μια όλο και μεγαλύτερης εμπορευματοποίησης του εκδοτικού τομέα, αλλά και μιας σχετικοποίησης των κριτηρίων με τα οποία κάποιος μπορεί να αποκαλείται μεταφραστής.

Μια από τις πρώτες προτάσεις των συμμετεχόντων, η οποία έχει στο μεταξύ γίνει αποδεκτή από την κυβέρνηση και βρίσκεται σε φάση υλοποίησης, είναι η δημιουργία μεταπτυχιακού προγράμματος στην μετάφραση προς στα Ολλανδικά και Φλαμανδικά. Μιλάμε εδώ για σπουδές που αφορούν αποκλειστικά την λογοτεχνική μετάφραση. Με αυτόν τον τρόπο δίνεται σαφώς το μήνυμα ότι η πολιτεία, ο εκδοτικός χώρος αλλά και ο ίδιος ο μεταφραστικός κλάδος παίρνει πολύ σοβάρα την λογοτεχνική μετάφραση και ανοίγει μια ανεξάρτητη ακαδημαϊκή πλατφόρμα για την περαιτέρω αναβάθμιση του χώρου αλλά και για την πρόταση λύσεων σε τωρινά και μελλοντικά προβλήματα του κλάδου.

Πράγμα που πιθανότατα θα χαροποιήσει και την τωρινή πολιτική περικοπών στο χώρο του βιβλίου. Αν φτάσει αυτό στα αυτιά του κυρίου Γερουλάνου, ίσως αποφασίσει ότι δε χρειάζεται καν να επιδοτούμε (ή επιχορηγούμε, όπως προτιμάτε) την μετάφραση βιβλίων προς τα Ολλανδικά, μια και την κάνει πλέον ίδιο το ολλανδικό κράτος. Αν δε συνεχίσουν κι άλλες χώρες (εκτός από εμάς εννοείται, που δεν μας περισσεύουν λεφτά για τίποτα) το παράδειγμα της Ολλανδίας, προβλέπεται πεδίον δόξης λαμπρό για την ανάδειξη της Ελληνικής λογοτεχνίας στο εξωτερικό μια και οι εκεί χώρες θα φροντίζουν να αναδεικνύουν χωρίς προβλήματα και με τα δικά τους λεφτά τους καλύτερους μεταφραστές για τα δικά μας έργα.

Αλλά ας σταματήσουμε εδώ την πλάκα της τελευταίας παραγράφου κι ας ξυπνήσουμε στην ελληνική πραγματικότητα με τα τωρινά προβλήματά της και τις λύσεις που κανείς δε φαίνεται να αναζητά με το πνεύμα συναίνεσης και μακρόχρονης προοπτικής που αποζητούν και υλοποιούν οι Ολλανδοί.

Διάβασέ μου κάτι

Standard

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια χώρα που την έλεγαν Ολλανδία. Σ” αυτή τη χώρα οι άνθρωποι ήθελαν τα βιβλία να μπορούνε να διαβάζονται κι από εκείνους που δεν μπορούσαν να δουν τα γράμματα ή να γυρίσουν τις σελίδες. Γι” αυτό και από χρόνια είχαν δημιουργηθεί σχετικές βιβλιοθήκες με τεράστιους καταλόγους βιβλίων ηχογραφημένων ή τυπωμένων σύμφωνα με το σύστημα Μπράιγ. Αλλά και στα βιβλιοπωλεία, μπορούσε κανείς να αγοράσει ηχογραφημένα βιβλία, πολύ πριν η σχετική μόδα δειλά-δειλά κι εξαιρετικά περιορισμένα ξεπροβάλλει και στην άλλη χώρα που την έλεγαν Ελλάδα.

Πριν λίγο καιρό, με αφορμή τα 150 χρόνια του Μουλτατούλι, ο πρόεδρος του Εργατικού Κόμματος της Ολλανδίας και πρώην δήμαρχος του Άμστερνταμ Job Cohen, διάβασε το καλύτερο ολλανδικό μυθιστόρημα, το περίφημο «Μαξ Χάβελααρ» για την έκδοσή του σε CD. Μετά τον Βέλγο αρχι-Ευρωπαίο Ρομπάι, άλλος ένας πολιτικός «αναμείχθηκε» με τα λογοτεχνικά δρώμενα. Κι έζησε αυτός καλά και οι πωλήσεις του Μαξ Χάβελααρ ακόμα καλύτερα.

Η ποίηση σαν μουσική και σοβαρό παιχνίδι

helene_gelens
Standard

Το εξώφυλλο της πρόσφατης ποιητικής συλλογής της Hélène Gelèns

ΕΚΤΑΤΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Η ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΔΕ ΘΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΕΙ! ΜΟΛΙΣ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ, ΘΑ ΣΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥΜΕ.

Ο τίτλος της παρούσας ανάρτησης είναι και ο τίτλος της ποιητικής βραδιάς που διοργανώνει το Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών την ερχόμενη Πέμπτη.  Πρωταγωνίστρια της βραδιάς θα είναι η Hélène Gelèns, μια από τις πιο πολλά υποσχόμενες νέες φωνές της Ολλανδικής ποίησης.

Σύντομα θα επανέλθουμε με ένα αναλυτικό αφιέρωμα στην πολύ καλή αυτή ποιήτρια. Για την ώρα, θα δώσουμε τις συντεταγμένες αυτής της ενδιαφέρουσας εκδήλωσης.

Θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 27 Μαΐου 2010, στις 19:30, στο Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών, Μακρή 11 στην Αθήνα και θα είναι στα Ολλανδικά. Η ποιήτρια θα αναγνώσει ποιήματά της και θα μιλήσει για τον τρόπο με τον οποίο αυτά δημιουργούνται. Μετά το πέρας της εκδήλωσης, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά την Gelèns.

Εκτός συνόρων, #7 (μέρος Β)

ghostbusters_ny_lib
Standard

Κυνήγι στα φαντάσματα της λιτότητας, η γενιά Χ στο ακαδημαϊκό αρχείο και ένα όπλο μαζικής διδασκαλίας: στην εβδομαδιαία στήλη του taal.gr με αξιοσημείωτες και αξιοπερίεργες λογοτεχνικές ειδήσεις απ’ όλον τον κόσμο.

Τα τελευταία χρόνια, ως γνωστόν, οι πολιτικοί όλο και ελαττώνουν τη ροή δημόσιου χρήματος σε ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς χώρους που θεωρούνται μη επικερδείς  -σύμφωνα με τα τρέχοντα τεχνοκρατικά και επιχειρηματικά πρότυπα πάντα. Αυτό το κατάλαβαν με οδυνηρό τρόπο και οι δημόσιες βιβλιοθήκες της Νέας Υόρκης, όταν αποφασίστηκε να κοπούν δραστικά οι προϋπολογισμοί τους. Η αντίδρασή τους ήταν άμεση και με πολύ χιούμορ: δείτε εδώ το βίντεο που γύρισαν κατά των φαντασμάτων της λιτότητας, εμπνευσμένο από τη θρυλική ταινία Ghostbusters.

Στο πανεπιστήμιο της βρετανικής Κολούμπια δώρησε το αρχείο του ο γνωστός συγγραφέας της γενιάς Χ, Ντάγκλας Κόπλαντ. Πρόκειται για εβδομήντα δύο κουτιά γεμάτα υλικό, σύμφωνα με τον ίδιο τον συγγραφέα. Σε μια συνέντευξη που έδωσε με αφορμή το γεγονός, ο Κόπλαντ αγγίζει και το καυτό θέμα της αρχειοθέτησης παρόμοιων ψηφιακών αρχείων και συλλογών, κάτι που πιστεύουμε ότι θα απασχολεί τους ερευνητές όλο και πιο πολύ στο μέλλον.

Στο εξαίρετο και βραβευμένο διαδικτυακό λογοτεχνικό περιοδικό De Papieren Man, διαβάσαμε για το «Όπλο Μαζικής Διδασκαλίας» του Αργεντίνου καλλιτέχνη Raul Lemesoff. Ο Lemesoff μετέτρεψε ένα παλιό όχημα, συνδυασμό φορτηγού με τανκ, σε κινούμενη βιβλιοθήκη που μοιράζει το περιεχόμενό της δωρεάν στις γειτονιές που επισκέπτεται. Το όχημα ήταν ένα από εκείνα που χρησιμοποιούσε η επάρατη δικτατορία του Βιντέλα. Μ” αυτόν τον τρόπο, ο Lemesoff θέλει να στείλει ένα μήνυμα παιδείας και ειρήνης διαμέσου της λογοτεχνίας. Δείτε εδώ το σχετικό βίντεο.

Το φεστιβάλ του Ρότερνταμ

poetry_international
Standard

Όταν κάποιος ακούει «φεστιβάλ του Ρότερνταμ», το μυαλό του πάει στον κινηματογράφο. Εμείς όμως έχουμε στραμμένη την προσοχή μας στο φετινό Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης («Poetry International«), που θα διεξαχθεί στην ίδια πόλη από τις 11 μέχρι τις 18 Ιουνίου. Ο θεσμός μετράει ήδη σαράντα χρόνια κι αποτελεί ένα πανηγύρι της ποίησης που φέρνει κοντά λογοτέχνες και αναγνώστες απ” όλον τον κόσμο. Σ” αυτή την σελίδα μπορείτε να δείτε τους ποιητές που θα συμμετάσχουν στη φετινή διοργάνωση. Από τη Λιθουανία μέχρι το Μαρόκο κι από την Ιαπωνία μέχρι το Περού, ένα γεμάτο πρόγραμμα υπόσχεται ενδιαφέρουσες ανταλλαγές ιδεών. Αν σκοπεύετε να επισκεφτείτε την περιοχή εκείνη την περίοδο, τώρα έχετε έναν παραπάνω λόγο να το κάνετε.

Κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ, το taal.gr θα σας ενημερώνει για τις ολλανδικές και φλαμανδικές συμμετοχές του, αλλά και για διαδικτυακά δρώμενα που σχετίζονται μ” αυτό. Γιατί η ποίηση, πάνω απ” όλα, δεν περιορίζεται από σύνορα.

Το καλύτερο ολλανδικό μυθιστόρημα

multatuli
Standard

«Max Havelaar» (Μαξ Χάβελααρ): εκτός Ολλανδίας, το όνομα δε λέει ίσως κάτι στον μέσο αναγνώστη. Σε κάποιους, θα φέρει στο νου την ολλανδική μάρκα καφέ μιας εταιρείας που παράγει τα προϊόντα της με «έντιμους τρόπους» φροντίζοντας να αποδίδει τα δέοντα στους καφεπαραγωγούς, χωρίς να τους εκμεταλλεύεται.

Για τους Ολλανδούς όμως, «Μαξ Χάβελααρ» είναι και παραμένει το όνομα του θεωρούμενου ως το καλύτερο μυθιστόρημα γραμμένο στη γλώσσα τους. Εκδόθηκε το 1860 και για το περιεχόμενό του ενδεικτικός είναι ο υπότιτλος: «οι δημοπρασίες καφέ της Ολλανδικής Εταιρίας των Ανατολικών Ινδιών». Το βιβλίο διαδραματίζεται στην Ιάβα, η οποία εκείνη την περίοδο ήταν ολλανδική αποικία. Εκεί, ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου (Μαξ Χάβελααρ), παλεύει ενάντια στην εκτεταμένη διαφθορά που ήταν αποτέλεσμα της αποικιοκρατικής πολιτικής των ολλανδικών επιδοτήσεων για την παραγωγή καφέ.

Ο αντίκτυπος του βιβλίου ήταν τόσο μεγάλος, που οδήγησε σε ουσιαστικές αλλαγές στην πολιτική των Ολλανδών για τη διόρθωση της κατάστασης. Αναλυτές υποστηρίζουν ότι αυτό το βιβλίο ενέπνευσε και το κίνημα ανεξαρτησίας της νήσου κατά των αποικιοκρατών. Το περιεχόμενο και τα μηνύματά του παραμένουν επίκαιρα ακόμα και σήμερα και ο χαρακτηρισμός «ένα από τα σημαντικότερα βιβλία της Ευρωπαϊκής γραμματείας» δεν έχει ξεθωριάσει.

Το πραγματικό όνομα του συγγραφέα είναι Eduard Douwes Dekker, αλλά έμεινε γνωστός με το όνομα Μουλτατούλι (Multatuli). Με ένα μουσείο κι ένα ίδρυμα αφιερωμένο στο έργο και την κληρονομιά του, οι Ολλανδοί εκπληρώνουν το χρέος των απογόνων προς τον σημαντικότατο λογοτέχνη. Φέτος μάλιστα είναι μια ξεχωριστή χρονιά, μια και συμπληρώνονται 150 χρόνια από την έκδοση του «Μαξ Χάβελααρ», γεγονός που γιορτάζεται με πληθώρα εκδηλώσεων και εκδόσεων.

Το βιβλίο έχει μεταφραστεί σε δεκάδες γλώσσες, αλλά όχι στα Ελληνικά. Το ενδιαφέρον νέο που «ψαρέψαμε» από τα αρχεία της έγκυρης ολλανδικής εφημερίδας NRC είναι ότι το 2007, στα πλαίσια της Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, ανακοινώθηκε ότι το έργο του Μουλτατούλι μεταφράζεται στα Ελληνικά. Δυστυχώς, απ” όσο ξέρουμε αλλά και από τη βάση της biblionet, η πληροφορία αυτή δεν επιβεβαιώνεται. Ελπίζουμε να ανακοινωθεί σύντομα κάτι σχετικό από κάποιον Έλληνα εκδότη.

Μέχρι τότε, μπορείτε να διαβάσετε (χωρίς κόστος) το βιβλίο στο κομπιούτερ σας ή την ηλεκτρονική αναγνωστική σας συσκευή: τόσο στα Ολλανδικά όσο και σε μια (παλιά) αγγλική μετάφραση.

Εκτός συνόρων, #7

blake_morrison
Standard

Πόσο κοστίζει ένας στίχος, πώς να κριτικάρεις ένα έργο που δεν έχεις δει και ποιο περιοδικό του Μαρόκου επιδοτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση: στην εβδομαδιαία στήλη του taal.gr με αξιοσημείωτες και αξιοπερίεργες λογοτεχνικές ειδήσεις απ” όλον τον κόσμο.


Η χρήση υλικού από τρίτους σ” ένα δημοσιευμένο βιβλίο μπορεί να ικανοποιεί την έμπνευση του συγγραφέα, αλλά όχι πάντα και τον κάτοχο των πνευματικών δικαιωμάτων. Αυτό είχε την ευκαιρία να διαπιστώσει από πρώτο χέρι ο  συγγραφέας και ποιητής Μπλέικ Μόρρισον όταν αποφάσισε να χρησιμοποιήσει στίχους γνωστών ποπ τραγουδιών για το καινούριο του βιβλίο. Με γλαφυρό τρόπο, ο Μόρρισον αποκαλύπτει στον Guardian το τσουχτερό αντίτιμο της επιλογής του.


Μπορεί να έχει περάσει η κινηματογραφική μόδα του «Άβαταρ«, αλλά πριν μερικές εβδομάδες ξαναδιαβάσαμε με άλλο μάτι την (πολύ ενδιαφέρουσα όντως) κριτική του Σλάβοϊ Ζίζεκ για το Βρετανικό περιοδικό New Statesman. Ο λόγος; Σε μια συνέντευξή του στο γαλλικό περιοδικό Cahiers du Cinema, ο Ζίζεκ παραδέχεται ότι δεν είδε καν την ταινία, παρά μόνο κάποια αποσπάσματά της. Αυτά όμως ήταν αρκετά για να γράψει μια κριτική δείχνοντας έμπρακτα την πίστη του όχι στην πραγματικότητα, αλλά στη Χεγκελιανή Ιδέα.


Ονομάζεται Μlithy και δεν είναι το πρώτο μουσουλμανικό περιοδικό για τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων. Είχε προηγηθεί το Ιντερνετικό Bekhsoos από το Λίβανο. Το Mlithy είναι έντυπο, κυκλοφορεί στο Μαρόκο με την μερική αρωγή κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κυκλοφορία του οδήγησε σε αντιδράσεις από τους συντηρητικούς Μουσουλμάνους, ακριβώς όπως και η επερχόμενη συναυλία του Elton John στη χώρα, για παρόμοιους ομοφοβικούς λόγους.