Εκτός συνόρων, #15

H (σχεδόν) εβδομαδιαία στήλη του taal.gr με αξιοσημείωτες και αξιοπερίεργες λογοτεχνικές ειδήσεις απ’ όλον τον κόσμο.

Με την ευκαιρία της βράβευσης του Χάουαρντ Τζέικομπσον με το βιβλίο Booker, ο συγγραφέας έγραψε κατά παραγγελία της Guardian ένα εξαιρετικό δοκίμιο για τη σχέση του χιούμορ με τη λογοτεχνία. Διαβάστε το εδώ και -μεταξύ άλλων- θα μάθετε γιατί η πορνογραφία απαγορεύει δια ροπάλου το χιούμορ. Επίσης, θα ανακαλύψετε κωμικές πινελιές σε περιοχές της λογοτεχνίας που ποτέ ίσως δε φανταζόσασταν.

Δεν συμβαίνει πάρα πολύ συχνά, αλλά είναι ευχής έργο όταν συγγραφείς γράφουν επιτυχώς για τη λογοτεχνία, όπως ο Τζέικομπσον που μόλις αναφέραμε. Ή όπως ο Νοτιοαφρικάνος νομπελίστας J.M. Coetzee (Κούτσι επί το ελληνικότερον), ο οποίος ασχολείται συχνά με την κριτική της λογοτεχνίας. Με περισσό ενδιαφέρον, λοιπόν, διαβάσαμε στο ΝΥ Review Of Books, την κριτική του για το τελευταίο και προσφάτως εκδοθέν μυθιστόρημα του Φίλιπ Ροθ.

Αφήνοντας για λίγο την πεζογραφία, ας κλείσουμε με ένα γεγονός από το χώρο της ποίησης. Πριν λίγες εβδομάδες, το New Statesman δημοσίευσε σε αποκλειστικότητα το αδημοσίευτο ποίημα του Τεντ Χιουζ, το οποίο και έγραψε τη νύχτα που πέθανε η Σίλβια Πλαθ. Δυστυχώς, το περιοδικό δεν έβαλε το ποίημα και στο διαδίκτυο, παρά μόνο κάποια δυσανάγνωστα χειρόγραφά του. Ένα σύνδεσμο όμως παρακάτω, μπορείτε να πάρετε μια ιδέα δια της απαγγελίας.

Η γλώσσα μου είναι η χώρα μου

Στην ίδια μορφή με τις ανθολογίες του Κόμραϊ, στην Ολλανδία σχετικά πρόσφατα κυκλοφόρησε μια εξαιρετική συλλογή παιδικού διηγήματος. Την ανθολόγηση έκανε ο Αμπντελκάντερ Μπενάλι, το βιβλίο του οποίου Παραθαλάσσιος Γάμος, έχει μεταφράσει στα Ελληνικά ο Γιάννης Ιωαννίδης. Μια λεπτομέρεια, η οποία σε κανονικές συνθήκες δε θα έπρεπε να τραβάει καθόλου την προσοχή: ο Μπενάλι δεν έχει γεννηθεί στην Ολλανδία, αλλά το Μαρόκο.

Ο Μπενάλι είναι ο πιο γνωστός από τους πολλούς μετανάστες -πρώτης ή δεύτερης γενιάς- που έχουν να επιδείξουν μια αξιόλογη πορεία στα ολλανδικά γράμματα. Την περασμένη εβδομάδα ήταν και συντονιστής στην δεύτερη Λογοτεχνική Διαπολιτισμικη πλατφόρμα Literair Café Intercultureel, στο κατ” εξοχήν ποιητικό στέκι του Άμστερνταμ, το Perdu.

Οι συζητήσεις και παρουσιάσεις του Café, ήταν φέτος αφιερωμένες στην παιδική λογοτεχνία και λογοτεχνία για εφήβους. Συμμετείχαν πολλοί συγγραφείς του είδους, όλοι τους Ολλανδοί πολίτες, όλοι τους με καταγωγή από κάποια άλλη χώρα.

Σε μια περίοδο που και στην Ολλανδία βρίσκει πρόσφορο έδαφος ο ξενοφοβικός λαϊκισμός, είναι ενθαρρυντικό να γίνονται τέτοιες εκδηλώσεις. Κι ακόμα πιο ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι τα προηγούμενα χρόνια ανοχής δημιούργησαν μια σειρά αξιόλογων συγγραφέων, όπως ο Μπεναλί, τον οποίο άλλωστε η Ολλανδία «εξάγει» σαν προϊόν των «δικών της» γραμμάτων.

Αλήθεια αν αποφασιζόταν στην Ελλάδα μια συνάντηση από λογοτέχνες της ελληνικής γλώσσας με μη ελληνική καταγωγή, πέρα από τον αξιόλογο και αγαπητό μας Γκαζμέντ Καπλάνι που μας έρχεται πρώτος στο μυαλό, πόσοι και ποιοι άλλοι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν; Ας ελπίσουμε ότι είναι απλά θέμα χρόνου κι ότι κι εδώ θα ξεπηδήσουν ένας και δυο και τρεις Μπενάλι στο μέλλον.

Σημείωση: ο τίτλος του παρόντος είναι παράφραση του τίτλου της Ολλανδόφωνης ποιητικής συλλογής «Το σώμα μου είναι η χώρα μου» (Mijn lichaam is mijn land), του Σαλάχ Χασσάν, ενός Ιρανού ποιητή ο οποίος κατέληξε στην Ολλανδία διωγμένος από το καθεστώς Χουσσεΐν.

Logicomix και στα Ολλανδικά

Και η ολλανδική μετάφραση του γνωστού και διεθνώς επιτυχημένου Logicomix γνώρισε αναγνωστική επιτυχία και ενθουσιώδεις κριτικές. Πρόσφατα δημοσιεύτηκε μια κριτική για το βιβλίο στο εξαιρετικό Βέλγικο περιοδικό Str!p Turnhout, το οποίο είναι αφιερωμένο αποκλειστικά στα κόμικς. Σύμφωνα με αυτή, το Logicomix είναι μια «ακαταμάχητα ενδιαφέρουσα ιστορία για κάθε αναγνώστη.» Ενδιαφέρον πάντως είναι το γεγονός ότι οι αναγνώστες μπορούν να αγοράσουν την ολλανδική μετάφραση με 19,95 Ευρώ από το ηλεκτρονικό κατάστημα της εφημερίδας Volkskrant, ενώ στην Ελλάδα το πρωτότυπο έργο τιμάται στα 24,30 Ευρώ (σημερινή τιμή στην ιστοσελίδα του Ιανού).

Μια εβδομάδα που διαρκεί χρόνια

Στην Ολλανδία η πολιτική προώθησης του βιβλίου (χωρίς να κάνουμε διαχωρισμό εδώ στο αν γίνεται από κρατικούς ή ιδιωτικούς φορείς) δεν είναι κάτι που αλλάζει κάθε φορά που αλλάζει ο υπουργός Πολιτισμού ή ο πρόεδρος κάποιου κρατικού φορέα. Λαμπρό παράδειγμα, η «Εβδομάδα παιδικού βιβλίου» (Kinderboekenweek), ένας θεσμός που φέτος κλείνει 55 χρόνια.

Οι «εβδομάδες» βιβλίου δεν είναι κάτι ξένο στη συγκεκριμένη χώρα, μια και διοργανώνονται κάθε χρόνο για διαφορετικά λογοτεχνικά είδη. Ας μην ξεχνάμε ότι το μεταφρασμένο και στα Ελληνικά βιβλίο «Η Γέφυρα του Γαλατά» γράφτηκε γι” αυτό ακριβώς το σκοπό. Η εβδομάδα παιδικού βιβλίου διαρκεί για 10 μέρες και προγραμματίζεται πάντα στο διάστημα Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου. Κατά τη διάρκειά της, πλήθος φορέων σε όλη την Ολλανδία (όπως μουσεία, βιβλιοπωλεία, βιβλιοθήκες, σχολεία και εκπαιδευτικοί οργανισμοί) οργανώνουν διάφορες εκδηλώσεις για την προώθηση του παιδικού βιβλίου.

Επίσης, ένας ή μία επιλεγμένη συγγραφέας γράφουν ένα παιδικό βιβλίο, το οποίο διατίθεται δωρεάν από τα βιβλιοπωλεία σε όσους αγοράσουν πάνω από 10 Ευρώ σε παιδικά βιβλία. Το φετινό βιβλίο έγραψε η Mirjam Oldenhave. Συνολικά, πρόκειται για ένα ακόμα εξαιρετικό υπόδειγμα επιτυχούς συνεργασίας διαφόρων παραγόντων, η οποία αποδεδειγμένα φέρνει τα παιδιά πιο κοντά στο βιβλίο.

Eκτός συνόρων, #14

H εβδομαδιαία στήλη του taal.gr με αξιοσημείωτες και αξιοπερίεργες λογοτεχνικές ειδήσεις απ’ όλον τον κόσμο.
«Οι διορθώσεις» ήταν ο τίτλος του προηγούμενου μυθιστορήματος του Τζόναθαν Φράνζεν. Προφητικός θα μπορούσαμε να πούμε, μια και στο καινούριο του βιβλίο, το προσφάτως εκδοθέν Freedom, «γλίστρησαν» κάμποσα λάθη χωρίς να διορθωθούν πριν το τυπογραφείο. Το αποτέλεσμα; Ο εκδοτικός του οίκος ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να αποσύρει πλήθος βιβλίων από την Αγγλική αγορά, τα οποία και προβλέπονται να γίνουν πολτός. Τουλάχιστον εκεί τα πολτοποιούν σε εξαιρετικές περιπτώσεις κι όχι για να τα σκοτώσουν όταν γεράσουν.

Υ.Γ. Το γεγονός του λάθους έκανε να περάσει σε δεύτερη μοίρα ο χαρακτηρισμός με τον οποίο το βιβλίο παρουσιάστηκε στην αγορά: «βιβλίο του αιώνα». Κάτι μας θυμίζει αυτό, αλλά τι;

Η ευαισθησία του Φράνζεν στα τυπογραφικά λάθη έρχεται σε αντίθεση με τη nonchalance που διακρίνει τον Ουελμπέκ, όταν απαντά στις πρόσφατες κατηγορίες για λογοκλοπή. Σύμφωνα με αυτές, ολόκληρα κομμάτια του τελευταίου του βιβλίου La carte et le territoire, είναι απλή αντιγραφή από τη Γαλλική έκδοση της εγκυκλοπαίδειας του λαού, γνωστή και ως Wikipedia. Ο ίδιος ο Ουελμπέκ δεν αρνήθηκε την αντιγραφή, αλλά υπερασπίστηκε τις επιλογές του, υποστηρίζοντας ότι αμάρτησε για την τέχνη του.

Σε μια ιστορία που θυμίζει την πρόσφατη δικαστική περιπέτεια της Έρσης Σωτηροπούλου, αυτόκλητοι διαπλαστές των παίδων και οπαδοί της λογοκρισίας αποφάσισαν ποια βιβλία πρέπει να απαγορευτούν από τις Αμερικάνικες σχολικές βιβλιοθήκες. Με ακτιβιστικό ζήλο προσπαθούν να εμποδίσουν τα παιδιά τους από το να εκτεθούν σε «ψυχοφθόρα» αναγνώσματα όπως ο Φύλακας στη Σίκαλη. Ευτυχώς, κάποιοι άλλοι γονείς επιδεικνύουν τον ίδιο ζήλο, αλλά για να τους σταματήσουν.

Ο Ολλανδός Ροΐδης μεταφράζει Ροΐδη

Όπως έχουμε αναλύσει στο παρελθόν, η σχέση κάθε αναγνώστη με την Ολλανδική λογοτεχνία έχει διαμορφωθεί σε μεγάλο βαθμό από το έργο του Χέρριτ Κόμραϊ (Komrij): τα ποιήματά του και -κυρίως- τις ποιητικές του ανθολογίες. Εξίσου επιδραστικές ήταν και παραμένουν οι ρηξικέλευθες παρεμβάσεις του καθώς και οι κατά καιρούς αντιπαραθέσεις του με πολλά «κατεστημένα» της ολλανδικής λογοτεχνικής πραγματικότητας. Τηρουμένων των αναλογιών, δεν θα ήταν υπερβολή να τον αποκαλέσουμε «Ολλανδό Ροΐδη».

Μια παρομοίωση που ισχυροποιείται από το γεγονός ότι ο Κόμραϊ είναι εκείνος που μετέφρασε (το 1967) την «Πάπισσα Ιωάννα» του Εμανουήλ Ροΐδη στα Ολλανδικά. Γιατί ο Κόμραϊ -εκτός των άλλων- είναι και αξιόλογος μεταφραστής. Ενδιαφέρον είναι ότι αυτή είναι και η πρώτη μετάφραση του Κόμραϊ , στην ουσία δηλαδή η πρώτη του παρουσία στα Ολλανδικά γράμματα.

Η μετάφραση επανεκδόθηκε κάποια χρόνια αργότερα, αλλά σήμερα δεν είναι πια διαθέσιμη, παρά μόνο σε κάποια Ολλανδικά παλαιοβιβλιοπωλεία. Μακάρι κάποια στιγμή στο μέλλον να δούμε μια καινούρια έκδοσή της.

Απόψε, στις Βρυξέλλες

Τους τελευταίους μήνες, η Κρίστη Στασινοπούλου και ο Στάθης Καλυβιώτης εμφανίζονται σε διάφορες Ευρωπαϊκές πόλεις και αφήνουν τις καλύτερες εντυπώσεις κάτω από το όνομα Greekadelia Folktronic duo. Αύριο και μεθαύριο (Παρασκευή και Σάββατο 1 & 2 Οκτωβρίου) θα εμφανιστούν στο συμπαθέστατο Art Basse των Βρυξελλών.

Με το παρόν ενημερώνουμε τις φίλες και τους φίλους που είναι στην περιοχή των Βρυξελλών για να μην χάσουν αυτές τις εμφανίσεις. Γιατί όσοι έχουν δει την Κρίστη ζωντανά, διαβεβαιώνουν ότι είναι μια μουσική εμπειρία που τους έμεινε αξέχαστη.

Greekadelia Folktronic duo

Μαθήματα Ολλανδικών με τον Χέιρτ Μακ

Από τη μέθοδο linguaphone μέχρι τα ταξίδια στο εξωτερικό, υπάρχουν πάρα πολλοί τρόποι για να μάθει κανείς μια ξένη γλώσσα. Ένας Αμερικανός ακολούθησε ένα εξαιρετικά πρωτότυπο μονοπάτι στην πορεία του προς την εκμάθηση των Ολλανδικών: χωρίς προηγούμενη γνώση, μαθήματα ή μεθόδους, διάβασε απλά (στο πρωτότυπο) ένα βιβλίο του Χέιρτ Μακ. Ο Μακ είναι ένας από τους πιο γνωστούς και μεταφρασμένους συγγραφείς της Ολλανδίας και στην Ελλάδα κυκλοφορούν τα βιβλία του «Στην Ευρώπη» και «Στη γέφυρα του Γαλατά«.

Το βιβλίο όμως που διάλεξε ο εν λόγω «μαθητής» είναι ένα παλιότερο του Μακ και αμετάφραστο στα Ελληνικά με τίτλο «ο αιώνας του πατέρα μου«. Στο βιβλίο αυτό (που αριθμεί πάνω από 500 σελίδες), ο Μακ περιγράφει τη ζωή του πατέρα του και μέσω αυτής την Ολλανδία του εικοστού αιώνα. Χωρίς να τον κάνει εξπέρ των Ολλανδικών, η προσπάθεια του συγκεκριμένου Καλιφορνέζου απέδωσε καρπούς, όπως μπορούμε να διαπιστώσουμε στο blog που ανανέωνε τακτικά από τον Αύγουστο του 2009 μέχρι τον Αύγουστο του 2010.

Στο συγκεκριμένο blog υπάρχουν διάφορες ενδιαφέρουσες πληροφορίες και σύνδεσμοι για εκείνους που μαθαίνουν την Ολλανδική γλώσσα. Αλλά κυρίως είναι μια αλλόκοτη μεν, ειλικρινής δε μαρτυρία κάποιου που θέλει να εντρυφήσει σε μια τελείως ξένη γλώσσα και να καταλάβει την κουλτούρα της χώρας από την οποία προέρχεται.

Εκτός συνόρων, #13

H εβδομαδιαία στήλη του taal.gr με αξιοσημείωτες και αξιοπερίεργες λογοτεχνικές ειδήσεις απ’ όλον τον κόσμο.
Μπορεί να μην έχει μεταφραστεί (ακόμα) στην Ελλάδα, όμως ο αυτόχειρας συγγραφέας Tristan Egolf πρόλαβε ν” αφήσει το στίγμα του στην Αμερικάνικη λογοτεχνία. Το ντεμπούτο του Lord Of The Barnyard έκανε κοινό και κριτικούς να δώσουν μεγάλη σημασία στον 26χρονο τότε δημιουργό. Φέτος, πέντε χρόνια μετά το θάνατό του, οι Ολλανδικές εκδόσεις με το καταπληκτικό όνομα Lebowski θα το ξανακυκλοφορήσουν. Μαζί με το βιβλίο, θα δίνουν κι ένα soundtrack εμπνευσμένο από το βιβλίο, μια δημιουργία του παραγωγού Kubus και της τραγουδίστριας Joya Mooi. Η παρουσίαση του βιβλίου/CD θα γίνει προσεχώς στο εκλεκτό φεστιβάλ Crossing Border.

Αντίθετα με τον Egolf, οι Graham Greene και Somerset Maugham έχουν πολυμεταφραστεί στη γλώσσα μας. Το γεγονός ότι οι και οι δύο έχουν συνεργαστεί με την Βρετανική υπηρεσία πληροφοριών MI6 δεν είναι στ” αλήθεια νέο, όπως το παρουσιάζει η Guardian. Το νέο είναι ότι για πρώτη φορά το παραδέχεται επίσημα και η υπηρεσία. Τουλάχιστον στη Βρετανία η ΜΙ6 έχει την τύχη να φέρνει στο μέσο μυαλό συνειρμούς τύπου James Bond. Τελείως διαφορετικούς από τους συνειρμούς που θα έφερνε στο μυαλό μας τυχόν παραδοχή για Έλληνες συγγραφείς που δούλεψαν για τις ΚΥΠ/ΕΥΠ. Να υπάρχουν άραγε και τέτοιοι;

Κι ενώ οι μορφές των Greene και Maugham έχουν αποτυπωθεί σε επαρκή αριθμό φωτογραφιών, για τον οδηγό του μεθυσμένου μας καραβιού Αρθούρο Ρεμπώ, ελάχιστες φωτογραφίες υπάρχουν κι αυτές είναι από τα πιο νεαρά του χρόνια. Μέχρι πρόσφατα όλα αυτά, γιατί εδώ και λίγο καιρό έχουμε την απόδειξη του πώς ήταν ο Ρεμπώ ενήλικας (τη βλέπετε στη φωτογραφία αριστερά). Οι επιστήμονες το ψειρίσανε το πράγμα και απεφάνθησαν “ναι, είναι όντως ο Ρεμπώ”. Πράγμα που δεν άλλαξε στο ελάχιστο τις αναγνωστικές μας θεωρήσεις περί του ανδρός, μια και ο ποιητής έχει πάντα τα χρόνια της ηλικίας στην οποία τον πρωτοδιάβασες.

taal.gr

Ολλανδόφωνη ποίηση και πεζογραφία

Author: Νάντια Πούλου